Informazions curtas
(24 - chinero - 2010)
En otubre pasato ya mos fébanos leco d'a opinión d'o Consello sobre a desinazión de bels miembros d'o Consello Superior d'as Luengas d'Aragón por parti d'o Gubierno.
Ye de dar que una d'as primeras fayenas que caldrá que dito ente enrista abrá á estar a proposizión d'os primers miembros de l'Academia d'a Luenga Aragonesa.
O Consello d'a Fabla Aragonesa ha dito muitas begatas e de traza bien clara que, en primeras, os miembros de dita instituzión -con ocheto d'estar operatiba- tenerban que estar pocos (meya uzena como muito) e sobre tot de balura e reconoxedura incontestables, de traza que nomás sentir o suyo nombre, denguno no pueda sisquiera dandaliar d'a suya firme creyenza en a unidá d'a luenga aragonesa e d'a suya cualificata e emologable formazión lingüisticas
Presentazión en Zaragoza d'o lumero 11 de Luenga & Fablas
(12 - chinero - 2010)
Güe, en o zentro de prensa de Zaragoza, o presidén e bizepresidén d'o Consello (Chusé Inazio Nabarro e Santiago Bal) presentoron debán d'a prensa o lumero 11 de Luenga & Fablas.
Dioron á conoxer o suyo contenito, siñalando de bez a importanzia d'iste zaguer lumero d'a rebista filolochica por reproduzir facsimilarmén as Normas graficas de l'aragonés, unicas baleras en a escritura d'o nuestro idioma por estar prezisamén istas as aprebatas unanimemén e democratica en o congreso de Uesca l'añada 1987.
Preguntatos sobre a opinión d'o Consello sobre l'aparixión de nuebas propuestas graficas dixoron bien platero que son estemporaneas (en querer tornar á ra Edá Meya), con falta de riguridá zientifica e con un fuerte defizit democratico.
Insistioron en que arredol d'o 95 % de publicazions en aragonés (tanto en aragonés común como en aragonés dialeutal) fan serbir as Normas graficas de l'aragonés (1987), normas que se refirman en criterios de modernidá, fonolochía e fazilidá, os mesmos criterios que bienen emplegando dende fa tiempo prauticamén todas as luengas minorizatas que quieren normalizar-se e normatibizar-se, ye dizir sobrebibir.
Miembros d'o Consello premiatos
(17 - abiento - 2010)
Bels miembros d'o Consello han resultato premiatos otenendo diferens distinzions.
Por un costato á o dotor Chesús Vázquez Obrador li estió atorgato ro premio Juan Fernández de Heredia 2010 sobre imbestigazión arredol de l'aragonés por o suyo treballo de Toponimia d'Aso, Yosa e Betés, lugars d'o Sobremón en l'Alto Galligo.
Igualmén, Rafel Vidaller Tricas resultó ganador en o zertamen de cuentacuentos organizato en Susín, Tierra Biescas.
E, en zagueras, a escolanalla de Biscarrués (coordinata por Francho Nagore) se fazió merexedera d'o premio Arnal Cavero por a obra Filorchos d'os zaguers cursos en Gabardiés.
VI Trobada d'estudios e rechiras arredol d'a luenga aragonesa e a suya literatura
(03 - nobiembre - 2010)
Cada dos u tres añadas, dende 1977, bienen zelebrando-se trobadas arredol de l'aragonés ta fer escambios d'esperenzias u treballos.
Seguindo en ista linia, l'añada benién tendrán lugar a Seisena Trobada en o mes d'otubre.
Podez consultar tot o relatibo á ista trobada, asinas como a suya fuella d'inscrizión punchando aquí.
Nombrato o Consello Superior d'as Luengas d'Aragón
(25- otubre - 2010)
O B.O.A. (Boletín Ofizial d'Aragón) publica en o suyo lumero de güé, bentizinco d'otubre, a composizión d'o Consello Superior d'as Luengas d'Aragón. O testo en español, unica luenga ofizial d'Aragón, puede consultar-se aquí
Con meya añada de rezago amanexen os quinze nombres que prebarán de lebar enta adebán o desembolicamiento sozial d'a nuestra luenga.
Manimenos, no sapemos encara si ista ye una enchaquia ta estar goyosos u más bien ta tot o contrario.
Si catamos a lista de miembros, beyemos que os proposatos por a Unibersidá, independienmén d'as suyas estendenzias, son chens bien formatas en as suyas disziplinas; se beye claramén que os proposatos por as Cortes son fruito d'o reparto de poder en a Cambra, pero o que fa de muito mal entender ye a desinazión d'o Gubierno d'Aragón e no so que por a cualificazión de beluno d'os suyos desinatos á qui a prensa, no se sape con qué criterio, califica de filologos.
Se suponeba que os nombramientos d'ste zaguero terzenal iban á serbir d'equilibrio u contrapeso en a composizión final de l'organo. Pero, béteme que os dos miembros nombratos por l'aragonés son casualmén presonas destacatas de l'asoziazión "Estudio de Filología Aragonesa".
No dixa de resultar curioso que mientres os miembros nombratos ta o catalán por os tres terzenals comparten a unidá d'a luenga catalana (no bi'n ha ni facaos, ni localistas, ni neoortografistas), en o que pertoca á l'aragonés o Gubierno d'Aragón s'ha benzito plateramén e descarata por una unica estendenzia que nomás deseya prenzipiar de zero e abentar tot o que s'ha feito en as zagueras trenta e zinco añadas por e dende o Consello (o presidén d'ixa asoziazión desinato gubernatibamén dizió en El Periódico de Aragón (19-10-2010) que o que eba feito o C.F.A. no le baleba de dengún modo e que se ha hecho con muy poca pericia (sic).
Mos queda preguntar-nos o porqué d'ista autitú d'o Gubierno d'Aragón. Talmén quiere que s'amorte l'aragonés? Con os pocos fabladors que en quedan, ¿en abrá de tiempo ta desembolicar un aprendizache con una grafía, morfolochía e sintasis conzieteras? No seremos plegatos ya ta o requiescat in pace de l'aragonés? Asperemos que no.
Consello Superior d'as Luengas d'Aragón
(01 - chunio - 2010)
O Consello Superior d'as Luengas d'Aragón que ya teneba que estar nombrato e, ye de dar que treballando, dende o pasato 30 d'abril encara no ye nombrato.
Nomás a Unibersidá de Zaragoza tenió a bien proposar os miembros que, seguntes a Lei de Luengas, li pertocan.
Pero ni as Cortes ni o Gubierno han enantato cosa en iste quefer, reglato esprisamén en a debandita Lei.
Cal remerar que a prenzipal fayena d'iste organo, que os miembros tenerban que estar unibersalmén azeutatos por o suyo prestichio incustionable, ye proposar os miembros d'as instituzions lingüisticas d'aragonés e catalán.
Muerte de Luzía Dueso
(05 - marzo - 2010)
O pasato 4 de marzo morió a escritora e consellera Nieus Luzía Dueso Lascorz.
Luzía Dueso ye estata una d'as millors esfensoras de l'aragonés á trabiés d'a suya produzión literaria en a modalidá chistabina. Naxita en Plan fa 79 añadas, puede estar considerata ra primera muller d'o sieglo benteno en fer serbir l'aragonés en literatura.
A suya obra literaria puede leyer-se en tetulos como Al canto'l Zinqueta, Leyendas de l'Alto Aragón. La fuen de la Siñora, Dios me'n guarde!, Branquil d'a Cerdanya. Relatos d'o Pirineo, toz ers publicatos por a editorial Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa.
Día Internazional d'a Luenga Materna
(17 - febrero - 2010)
Con a enchaquia d'o Día Internazional d'a Luenga Materna, que dende 1999 estió fixato por a UNESCO o 21 de febrero, se ferán en Uesca bels autos, organizatos por a Unibersidá de Zaragoza. Ta más informazión consultar o cartel.
Establir un día por añada ta remerar e onrar as luengas maternas estió considerato por a Conferenzia Cheneral d'a UNESCO como un quefer muito importán, en considerar que as luengas son o estrumento de más gran importanzia ta ra preserbazión e o desembolique d'o nuestro patrimonio cultural tanchible e intanchible. E ye por ixo que cualsiquier iniziatiba embrecata en promober a difusión u espardimiento d'as luengas maternas serbirá no so que ta inzentibar a dibersidá lingüistica e a educazión moltilingüe, sino tamién ta creyar una mayor conzenzia sobre as tradizions lingüisticas e culturals d'o mundo e inspirar a solidaridá alazetata en o entendimiento, a toleranzia e o dialogo.
Premio "Aragón 2009" ta Francho Nagore
(29 - chinero - 2010)
Un atro reconoximiento publico ta o lingüista Francho Nagore, fundador d'o Consello e presidén d'o mesmo 26 añadas. Autualmén ye o enfilador e responsable d'a Demba de Publicazión d'o C.F.A.
Iste premio le'n atorga ra Fundazión Aragonesista 29 de chunio.
L'auto d'entrega d'os premios se ferá o sabado 6 de febrero á ra meya ta ras nueu d'a tardi en Billanueba de Galligo
O bilingüismo fazilita l'aprendizache d'atras nuebas luengas
(27 - chinero - 2010)
Seguntes os catedraticos d'a Unibersidá d'o País Basco Jasone Cenoz e Durk Gorter, en un máster que dioron sobre Amostranza e alquisizión de luenga inglesa en contestos multiluengues ye muito probable que o bilingüismo pueda fazilitar l'aprendizache d'atras luengas.
Ta istos dos espiertos no bi ha que abantallas ta os charradors naturals de dos luengas en l'alquisizión de atras nuebas.
E istas afirmazions no son fruito de denguna basemia, sino o resultato d'imbestigazions zientificas con escolanos de Secundaria d'Euskadi en as que han puesto prebar que os charradors d'un idioma mayoritario (en iste causo, o español) que recullen l'amostranza en una atra luenga -pero mantenendo formalmén como asinatura o español- amilloran muito o libel d'ixa segunda luenga amás de mantener o libel d'a luenga mayoritaria, cosa que no ocurre con qui sólo emplega que un idioma en l'amostranza.
Isto contrimuestra que as presonas bilingües tienen más desembolicata ra conzenzia metalingüistica por o costumbre de manullar as dos luengas de bez, razón por a que en emplegar una terzera u cutrena luenga lis resulta muito más fázil, pos ya son abezatos á intercambear rechistros lingüisticos diferens.
(30 - abiento - 2009)
O 17 d'abiento as Cortes aragonesas apreboron a Lai de Luengas. A dentrata en bigor d'ista Lai se ferá efeutiba o 30 de chinero, chusto un mes dimpués d'a suya publicazión en o BOA de 30 d'abiento de 2009.
Yéranos asperando ista lai dende fa añadas. Caldrá comprebar en qué queda y cómo se desembolica en a prautica.
Por agora tampoco no ye ta brincar emplitos de goyo, ya que o testo diz bien claro que a unica luenga ofizial d'Aragón ye o castellano.
Ta beyer o testo ofizial en castellano u español (que ye en a unica luenga en que s'ha publicato) punchaz aquí. E si querez beyer-la en aragonés, punchaz aquí.
Zentro adedicato á o espardimiento d'as luengas e a multiculturalidá lingüistica.
(21- nobiembre - 2009)
Presentazión internazional de Linguamón, zentro que tien como fin primera empentar e espardir o uso de todas as luengas d'o mundo.
Más informazión, aquí.
O Presidén aragonés s'olbida d'a Lai de Luengas en o Debate d'Aragón
(17 - setiembre - 2009)
O siñor Iglesias no fa menzión, ni sisquiera de bislai, á ra Lai de Luengas en o debate sobre Aragón de setiembre.
Ta más informazión, punchaz aquí.
O polaco dentrará en o sistema educatibo aragonés como luenga de mantenimiento. E l'aragonés?
(27 - chulio - 2009)
Curiosa mida d'o Gubierno aragonés. E que en fa d'as nuestras luengas?
Ta beyer a notizia, punchaz aquí.
Balurazión d'o Consello sobre a proposizión de Lai de Luengas presentata por o P.S.O.E.
(13 - chulio - 2009)
Punchaz aquí ta conoxer a balurazión que o Consello d'a Fabla Aragonesa en fa d'ista proposizión.
Presentazión d'una proposizión de Lai de Luengas por o P.S.O.E.
(2 - chulio - 2009)
O P.S.O.E. presenta una proposizión de Lai de Luengas ta o suyo debate en as Cortes d'Aragón.
Iste borrador no reculle a ofizialidá de l'aragonés, ni tampoco no a obligatoriedá d'a suya inclusión en os proyeutos curriculars. Ta más informazión punchaz aquí.